PRAK Promovimi dhe Publikimi i Raportit hulumtues në Komunën e Prizrenit – PRAK

SHOQATA E TË DREJTAVE TË PACIENTËVE NË KOSOVË – PRAK
25.07.2019

Në Qendrën Kryesore të Mjekësisë Familjare në Prizren është bërë prezantimi i raportit të hulumtimit mbi Qasjen e pacientëve në shërbimet shëndetësore të Kujdesit Parësor Shëndetësor dhe kënaqshmërinë e tyre me shërbimet shëndetësore të pranuara.
Të pranishëm në këtë ngjarje ishin Drejtori i Shëndetësisë në Prizren, z. Visar Shehu, Kryeshefi i Departamentit të Mjekësisë Familjare z. Arsim Berisha, përfaqësuesja e projektit Grass Roots znj. Drita Bala dhe stafi shëndetësor i kësaj qendre.
Pas prezantimit të raportit, të pranishmin patën mundësi të diskutojnë në lidhje me të gjeturat dhe rekomandimet e këtij projekti.
QËLLIMI I PROJEKTIT
Ky projekt kishte për qëllim involvimin e qytetarëve dhe pacientëve në rritjen e llogaridhënjes dhe drejtësisë sociale nëpërmjet matjes së kënaqshmërisë së tyre me shërbimet shëndetësore në Kujdesin Parësor Shëndetësor të Komunës së Prizrenit.
OBJEKTIVAT E PROJEKTIT
• Matja e kënaqëshmërisë së qytetarëve/pacientëve me shërbimet shëndetësore në Komunën e Prizrenit;
• Identifikimi i shkaqeve të pakënaqësive të pacientëve me shërbimet shëndetësore të pranuara;
• Adresimi i problemeve që kanë qytetarët/pacientët në marrjen e shërbimeve shëndetësore, tek institucionet komunale, në mënyrë që politikat komunale të dizajnohen në përputhje me nevojat dhe kërkesat e pacientëve.
KONKLUZIONE
• Ky hulumtim ka analizuar disa nga problemet që ballafaqohen pacientët gjatë marrjes së shërbimeve shëndetësore në institucionet e KPSH në Komunën e Prizrenit dhe ndikimin e këtyre problemeve në kënaqshmërinë e tyre;
• Të dhënat e këtij hulumtimi tregojnë për një shkallë mesatare të kënaqshmërisë së pacientëve e cila është 50.7%. Në këtë shkallë të kënaqshmërisë kanë ndikuar disa faktor, si mungesa e barnave nga lista esenciale, shkalla e lartë e referimit, mungesa e një komunikimi cilësor të stafit me pacientët, niveli i kushteve higjieno-sanitare, pastertia e duarve nga ana e stafit shëndetësor, promovimi shëndetësor dhe faktor të tjerë që kanë pasur një ndikim më të ulët;
• Hulumtimi tregon se pacientët në KPSH Prizren kanë një qasje të lehtë në shërbime shëndetësore, pasi që rreth gjysma e pacientëve kanë deklaruar se pritjet për një trajtim mjekësor nuk janë më të gjata se 30 minuta. Së këndejmi vërehen probleme të mëdha sa i përket trajtimit të këtyre pacientëve brenda institucioneve të KPSH në Prizren pasi që është raportuar një shkallë jashtëzakonisht e lartë e referimeve. Rreth 48% e të anketuarve kanë deklaruar se pas trajtimit në institucionet e KPSH në Prizren janë referuar në një institucion tjetër. Shqetësuese është fakti se rreth 65% e tyre kanë deklaruar se janë referuar në një institucion tjetër privat shëndetësor;
• Një fokus i veçantë i këtij hulumtimi ka qenë analizimi i sigurisë së pacientëve gjatë marrjes së shërbimeve shëndetësore në institucionet e KPSH në Prizren. Sa i përket aspektit nga të dhënat e mbledhura vërehen qartë elemente që e rrezikojnë sigurinë e pacientëve. Shqetësuese në këtë studim ka dalur mungesa e barnave ku 81.1% kanë deklaruar që barnat e përshkruara nga mjeku kanë munguar, ndërsa 15.8% kanë deklaruar se ka pasur barna pjesërisht dhe vetëm 3.1% kanë thënë se ka pasur barna. Po ashtu, shqetësues është fakti se rreth 27% e të anketuarve kanë deklaruar se stafi shëndetësor nuk i ka treguar për mënyrën e përdorimit të barnave dhe efektet anësore të tyre;
• Rrezik për sigurinë e pacientit ka dalë të jetë edhe kontrolli i infeksioneve brenda institucioneve të KPSH në Prizren. Rreth 77% e të anketuarve kanë deklaruar se nuk e kanë parë stafin shëndetësor duke i pastruar duart, para ose pas trajtimit të tyre, ky fakt mund të jet një rrezik për bartjen e infeksioneve nga njëri pacient në tjetrin. Po ashtu, rreth 50% e të anketuarve kanë pasur një vlerësim negativ sa i përket kushteve higjieno-sanitare të këtyre institucioneve;
• Edhe komunikimi në mes të stafit shëndetësor dhe pacientëve ka dal të ket një potencial për të rrezikuar sigurinë e pacientëve. Sa i përket komunikimit, është gjetur se rreth 7% e të anketuarve kanë deklaruar se mjeku nuk i ka dëgjuar problemet që ata i kanë shfaqur, ndërsa rreth 13% e tyre kanë thënë se mjeku i ka dëgjuar pjesërisht. Ky fakt ka një ndërlidhje edhe me empatinë e stafit ndaj pacientëve;
• Edhe pse marrja e pëlqimit për trajtim nga pacienti është një normë ligjore, rreth 25% e të anketuarve kanë deklaruar se mjeku nuk e ka marr pëlqimin nga ta para se të filloj trajtimin;
• Së këndejmi, element pozitiv që është vërejtur në këtë studim, është fakti se rreth 71% e të anketuarve kanë deklaruar se stafi shëndetësor në institucionet e KPSH në Prizren ka qenë i sjellshëm ngaj tyre;
• Institucionet e KPSH në Prizren, nuk kanë dal fare mirë kur është analizuar puna e tyre në promovimin shëndetësor. Vetëm 60% e të anketuarve kanë deklaruar se gjatë vizitës së tyre në këto institucione, kanë parë ndonjë broshurë informuese. 11.5% e të anketuarve kanë deklaruar se ndonjëherë kanë marr pjesë në ligjerata për shëndetin të organizuara nga Qendra Kryesore e Mjekësisë Familjare. Gjithashtu, rreth 40% e të anketuarve deklaruan se nuk kanë ndëgjuar fare se ka një ligj për të drejtat e tyre. Ky fakt mund të ket ndikim në kënaqshmërinë e tyre me shërbimet shëndetësore të pranuara;
• Qytetarët kanë shprehur një skepticizëm nëse ankesat e tyre për shërbimet shëndetësore do të trajtoheshin në mënyrë të drejtë. Vetëm 30% e të anketuarve besojë se ankesa e tyre do të trajtohej drejtë. Ata kanë shprehur një diversitet të mendimeve kur janë pyetur se ku do të ankoheshin në rast se jeni të pa kënaqur me shërbimet shëndetësore. Kjo tregon për një mungesë të një mekanizmi të qartë dhe efikas për menaxhimin e ankesave të pacientëve nga institucionet shëndetësore. Megjithatë, rreth 60% e të anketuarve kanë deklaruar se ankesat e pacientëve mund t’i përmirësojnë shërbimet shëndetësore.

REKOMANDIME
Qendra Kryesore e Mjekësisë Familjare në Prizren në mbështetje të Drejtorisë për Shëndetësi të Komunës së Prizrenit dhe Ministrisë së Shëndetësisë duhet të marrin masa për ngritjen e sigurisë dhe cilësisë së shërbimeve shëndetësore e cila shpije edhe tek ngritja e kënaqshmërisë së qytetarëve me shërbmet shëndetësore. Kjo gjë mund të arrihet duke ndërmarr disa hapa si:
• Rishikimi i mekanizmave ose krijimi i mekanizmve të rinjë brenda QKMF – së për të rritur sigurinë e pacientëve në shërbimet shëndetësore në komunën e Prizrenit;
• Trajnimi i stafit shëndetësor për të rritur sigurinë dhe cilësinë e shërbimeve shëndetësore;
• Trajnim i stafit mjekësor për përmirësimin e komunikimit me pacientë;
• Përmirësimi i kushteve higjieno-sanitare brenda institucioneve të KPSH – së;
• Përmirësimi i mekanizmave për edukim shëndetësor të qytetarëve;
• Promovimi i të drejtave të pacientëve dhe përgjegjësive si tek pacientët ashtu edhe tek stafi shëndetësor;
• Hulumtimi i shkaqeve të referimit të madh të pacientëve nëpër institucionet të tjera shëndetësore, me theks në ato private dhe ulja e referimit deri në shkallën 20% sipas standardeve të OBSH – së;
• Furnizimi i plotë me barna nga lista esenciale;
• Krijimi i një mekanizmi për menaxhimin e ankesave të pacientëve brenda institucioneve shëndetësore të KPSH – së në Prizren e cila do ta rriste besimin e pacientëve në këto institucione;
• QKMF, në baza vjetore, të zhvilloj hulumtime që kanë për qëllim matjen e sigurisë dhe cilësisë së shërbimeve shëndetësore të ofruara dhe kënaqshmërisë së pacientëve me këto shërbime;
• QKMF të zhvilloj auditime klinike për sektorët që kanë një potencial për rrezikimin e sigurisë së pacientëve dhe cilësisë së shërbimeve shëndetësore;
• DKSH të organizoj tryeza me shoqatat e pacientëve për të parë nevojat e pacientëve dhe t’i inkuadroj ato në planin operativ dhe buxhetin komunal për shëndetësi.

Ky raport është financuar nga Zyra e Bashkimit Evropian në Kosovë, përkrahur nga #IKS#LENS dhe #FES dhe implementuar nga PRAK